"Dioniso e Ade sono lo stesso" (Eraclito fr. DK A 123)

Una proposta di interpretazione della funzione delle mascherette teatrali di Lipari

Liparae, in Musaeo Archeologico Aeoliensi, plurimae parvulae personae fictiles, optima collocatione atque dispositione, spectandum expositae sunt. Personae, repertae ab archeologis in necropoli liparitana paulo post annum 1950 p.Ch.n., ex medio quarto usque ad medium tertium saeculum ante Christum natum videntur confectae: terminus ante quem est 252 a. Ch.n, quo in tempore graeca Lipara a Romanis capta atque deleta. In scientia archeologica ac exquisitionibus de theatro hellenistico, comico et tragico, hoc personarum corpus, unum et eximium, magno adiumento fuerunt; attamen perspicua interpretatio de earum usu munereque omnino deest. Nova interpretatio, hic proposita, ex singulis argumentis usque ad hoc tempus neglectis vel parum perspectis, pendit. Primum, omnes parvulae personae in caelo occipitali perforationem ostendunt; deinde, quidam locus ex Plinii Naturalis Historiae libris, numquam ad personas liparitanas relatus, muneris explicationi subvenit. Comparatio contextualis inter argumentum formale (forum occipitale) et locum plinianum, novam explicationem comprobat: parvulae personae, comicae tragicaeque, in sepulcris, ut in templis dionysiacis, ex coronis - iuxta locum plinianum - suspensae, in scaena funebri collocandae sunt. Nam Dionysus, thaeatri numen, et mystericus deus fit atque adeptos suos post mortem in Inferis recipit: propterea personae, in thesauro funerario suspensae, signa mysterica videntur. Mundo infero, ubi umbrae ac corporum phantasmata errant, theatrum, ubi deficit principium individuationis, assimulandum: nam Dionysus et Hades - Heraclitus dixit - sunt idem.

AD ITALICAM VERSIONEM